Zachowania samobójcze młodzieży: czynniki ryzyka, objawy, sposoby postępowania.

	W ostatnim czasie nasilają się wśród młodzieży zachowania suicydalne, które przyjmują postać próby samobójczej niedokonanej – kiedy udaje się uratować osobę lub próby samobójczej dokonanej, kończącej się samobójstwem. Poniżej zostaną przedstawione czynniki ryzyka, które charakteryzują osobę podatną na próby pozbawienia siebie życia, niepokojące objawy oraz sposoby działania w momencie pojawienia się tych objawów.
Zachowania suicydalne: czynniki ryzyka wewnętrzne
•	brak stabilności emocjonalnej, chwiejność emocjonalna,
•	skłonność do stanów depresyjnych (obniżonego nastroju) lub depresja, uzależnienie (np. od substancji psychoaktywnych),
•	niski poziom tolerancji na frustrację (niepowodzenie),
•	niskie poczucie własnej wartości,
•	brak usystematyzowanej hierarchii wartości,
•	brak lub mało sprecyzowane cele,
•	poczucie odrzucenia i wyizolowania,
•	słabe umiejętności radzenia sobie w sytuacji trudnej – stresującej,
•	trudności w komunikowaniu się, zamknięcie w sobie,
•	tendencje do perfekcjonizmu,
•	doświadczenie tzw. pustki wewnętrznej,
•	obniżone umiejętności tworzenia pozytywnych relacji z ludźmi,
•	brak zainteresowań.
Zachowania suicydalne: czynniki ryzyka zewnętrzne
•	słabe więzi rodzinne, problemy rodzinne (np. brak wzorców, uzależnienie, konflikty w rodzinie, rodzina rozbita),
•	słabe lub brak relacji  koleżeńskich, przyjaźni z rówieśnikami,
•	odrzucenie przez rodzinę, rówieśników,
•	zawód miłosny lub zawód w przyjaźni,
•	udział w przestępstwie lub innym społecznie niemoralnym czynie,
•	brak wsparcia w radzeniu sobie z problemami w środowisku: rodzinnym, szkolnym, rówieśniczym,
•	naśladownictwo,
•	nagłośnienie przez media o podobnych przypadkach, 
•	dostęp do środków odurzających np. silnych leków, broni, tory kolejowe w pobliżu.

Niepokojące objawy
•	utrzymujący się nastrój depresyjny (przygnębienie, wycofanie) lub nagłe przejście od przygnębienia do nadmiernej wesołości,
•	zamknięcie się w sobie: niechęć do rozmów, uczestniczenia w codziennych czynnościach i obowiązkach,
•	nadmierny spokój i opanowanie,
•	mówienie o zamierzeniu popełnienia samobójstwa,
•	używanie zwrotów typu: „nie powinienem żyć”, „po co żyć”, „powinienem ze sobą skończyć”, „jestem nic nie warty”, „chcę zasnąć”,
•	mówienie o braku nadziei, narzekanie na wszystko i wszystkich,
•	zaburzenia snu, niechęć do jedzenia,
•	skłonność do samookaleczania się lub innych form autoagresji,
•	nadmierne zainteresowanie zjawiskiem śmierci np. rozmowy, snucie wyobrażeń,
•	pisanie listów pożegnalnych, testamentu,
•	żegnanie się z bliskimi i znajomymi.
Jak pomóc osobie?
•	przekonaj do skorzystania z pomocy specjalisty: psychiatry i psychologa,
•	bądź z nią - bliskość, akceptacja i zrozumienie są bardzo ważne,
•	rozmawiaj: pomóż jej wyrazić swoje uczucia, 
•	staraj się dowiedzieć co ją dręczy i z jakiego powodu,
•	pomóż w poszukiwaniu drogi rozwiązania problemu,
•	nie pouczaj i nie praw kazań,
•	wyraź swoją troskę o nią, 
•	pokaż, że ci na niej zależy,
•	zachęć do uprawiania regularnych ćwiczeń fizycznych,
•	pomóż w realizacji postawionych celów,
•	wspomagaj rozwój zainteresowań,
•	dostrzegaj mocne strony tej osoby i komunikuj jej to,
•	rozmawiaj regularnie, pytaj o samopoczucie, plany, przyszłość, 
•	pomagaj w rozwiązywaniu problemów na bieżąco,
•	wspieraj w chwilach trudnych i sytuacjach stresujących.

Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia i wcześniej wymienione sposoby nie przynoszą lub nie przyniosły rezultatu, należy jak najszybciej powiadomić służby medyczne. Osoba wymaga leczenia i opieki w specjalistycznej placówce psychiatrycznej.

Opracowała mgr Wioletta Florek